Vier jaar na experiment Regelluwe scholen: lessen voor de toekomst

Het is inmiddels vier jaar geleden dat het experiment Regelluwe scholen officieel werd afgerond. Een goed moment om terug te blikken op wat het experiment heeft opgeleverd en hoe de opgedane kennis doorwerkt in het huidige onderwijsbeleid.

Het experiment, dat liep van 2016 tot en met 2021, gaf scholen met bewezen onderwijskwaliteit de ruimte om af te wijken van bepaalde wet- en regelgeving. De centrale vraag was of deze extra vrijheid zou leiden tot innovaties die de onderwijskwaliteit of doelmatigheid ten goede komen.

Blijvende inzichten

Een van de meest waardevolle inzichten uit het experiment is het onderscheid tussen echte en vermeende regeldruk. Veel scholen ontdekten dat de ervaren belemmering niet altijd voortkwam uit wettelijke verplichtingen, maar uit zelf opgelegde regels of gewoontes. Dit bewustzijn heeft geleid tot een cultuurverandering op veel scholen.

Daarnaast bleek dat onderwijsvernieuwing vaak ook binnen de bestaande kaders mogelijk is. Scholen die deelnamen aan het experiment leerden kritischer te kijken naar wat wel en niet mag, en ontdekten dat er meer ruimte bestaat dan vooraf gedacht.

Doorwerking in beleid

Verschillende initiatieven uit het experiment hebben een plek gekregen in het reguliere onderwijsbeleid. Zo is Chinees als examenvak breder beschikbaar gemaakt en zijn de mogelijkheden voor educatieve keuzedagen verruimd. Deze concrete resultaten tonen aan dat experimenteren loont. De Rijksoverheid blijft investeren in ruimte voor onderwijsvernieuwing.

Het experiment heeft ook de weg vrijgemaakt voor vervolgtrajecten zoals het Experiment Ruimte voor Regie, dat in 2020 van start ging. Hierin worden de lessen uit Regelluwe scholen meegenomen en verder uitgebouwd.

Wat kunnen we leren?

Voor scholen die overwegen om te innoveren, biedt het experiment Regelluwe scholen belangrijke lessen:

• Begin met een heldere visie op wat je wilt bereiken
• Onderzoek eerst of de gewenste vernieuwing binnen bestaande regels mogelijk is
• Betrek het hele team bij de onderwijsontwikkeling
• Documenteer en evalueer de effecten van veranderingen
• Deel ervaringen met andere scholen

De ervaringen van de deelnemende scholen blijven beschikbaar via deze website en de Inspectie van het Onderwijs. Zo kunnen ook toekomstige generaties onderwijsprofessionals leren van dit unieke experiment.

Vooruitblik

Het onderwijsveld blijft in beweging. De roep om meer autonomie voor scholen klinkt nog steeds, en de ervaringen uit het experiment Regelluwe scholen vormen een waardevolle basis voor toekomstig beleid. De komende jaren zal blijken hoe deze lessen verder worden vertaald naar structurele verbeteringen in het Nederlandse onderwijs.